جستجو در سایت :   

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته ادبیات فارسی

عنوان : جایگاه دستور زبان فارسی در ویرایش متون 

دانشگاه سمنان

دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی

پایان نامۀ تحصیلی

کارشناسی ارشد، رشتۀ زبان و ادبیات فارسی

عنوان:

جایگاه دستور زبان فارسی در ویرایش متون

استاد راهنما:

دکتر یدا… شکری

استاد مشاور:

دکتر ناصر رحیمی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده:

زبان مانند مؤثرترین و مهم­ترین ابزارهای ادای فکر و برقراری ارتباط می باشد که بین اجزای آن روابط مشخصی هست؛ توصیف و تشریح این روابط و تأثیر هر یک از این اجزا در دانشی به نام دستور زبان مطرح می­گردد. این دانش جزء علوم اصلی ادبی به شمار می­­آید و شناخت و آگاهی از معیارها و اصول آن برای مطالعه هر علمی مانند ویرایش لازم است. این معیارها و اصول در نوعی از ویرایش که ویرایش زبانی نام دارد، بسیار بااهمیت می باشد؛ زیرا رفع خطاهای دستوری و ساختاری و جمله­بندی یکی از مهم­ترین مؤلفه­های این نوع ویرایش محسوب می­گردد.

هدف این پژوهش، مطالعه و تحلیل مؤلفه­های دستور زبان در ویرایش زبانی و اظهار اختلاف­نظرهای صاحب­نظران در این زمینه می باشد. همچنین، بر آن می باشد با تأکید بر خطاهای رایج، صورت صحیح متن یا عبارت را اظهار کند. نتایج پژوهش نشان می­دهد، بسیاری از اصول و معیارهای درست­نویسی مطرح در ویرایش بر قواعد دستوری مبتنی می باشد و رایج­ترین  و بیشترین غیر معیارها در سه حوزۀ جمله، فعل و حرف می باشد.

فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه:

با در نظر داشتن این که بشر تنها موجودی می باشد که زبان ملفوظ دارد و می­تواند با آن عواطف خود را به دقت به دیگران انتقال دهد. پس، زبان مهمترین وسیلۀ ارتباط بین مردم و بزرگترین عامل تشکیل اجتماعات و فرهنگ و تمدن و علم و هنر محسوب می­گردد (فرشیدورد، 1388: 23). در گذشته بشر­ها برای برقراری ارتباط و انتقال افکار و عواطف خود از نشانه­­ها و حرکت­ها و علایم بهره گیری می­کردند؛ اما امروزه زبان از مؤثرترین ابزارها برای ادای فکر و برقراری ارتباط می باشد.

 نفیسی معتقد می باشد، زبان بهترین و آشکارترین وسیلۀ نشان دادن فکر مشترک می باشد و بسیاری از افکار را می­آورد (نفیسی، 1390: 293). اضافه براین، مهمترین ابزار ارتباط اجتماعات بشر محسوب می­گردد که سبب تولید فهم علایم و کلمه­ها و جمله­های تازه بی­شماری به وسیلۀ بشر می­گردد (فرشیدورد، 1388: 24). از این رو، زبان و ساختمان آن همواره مورد توجه پژوهشگران بوده می باشد و قواعد آن به وسیلۀ دستورنویسان و دیگر پژوهشگران مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. این قواعد که به مثابه دستور زبان شناخته شده می باشد، جزء علوم اصلی ادبی به شمار می­رود و ساختار هر زبانی را شکل می­دهد. از این رو، برای مطالعه هر علمی آغاز به سراغ دستور زبان آن می­طریقه تا بتوانند با شناخت بهتر آن، از آن برای مقاصد مورد نظر بهتر بهره گیری کنند. به گفتۀ باطنی، الگوها و روابطی که مجموعاً ساختمان این زبان را شکل می­دهد، انواع متفاوتی دارند که می­توان آن­ها را از سه جنبۀ دستور، واژگان و اصوات مطالعه نمود (باطنی، 1387 :7). قصد ما در این پژوهش مطالعه جایگاه دستور زبان فارسی در ویرایش زبانی می باشد. این ویرایش یکی از انواع ویرایش متون می باشد که به صورت صحیح عبارات و جملات، دقت در ساختار و معنی و کاربرد واژه­های به کار رفته در متن، مطالعه ساختار جمله، رفع خطاهای زبانی و نابه­سامانی عبارات، پرهیز از درازنویسی و ابهامات و … می­پردازد.

به گونه کلی، آن چیز که در ویرایش زبانی بحث می­گردد، از چند منظر قابل مطالعه می باشد:

«1)  رفع خطاهای دستوری، ساختاری و جمله­بندی؛

 2) اصلاح انحراف از زبان معیار و یک­دست کردن زبان نوشته؛

 3) ابهام­زدایی از عبارت­های نارسا، مبهم، متناقض، نامفهوم و عامیانه؛

 4) انتخاب برابرهای مناسب برای واژگان غیرفارسی، حذف واژگان، تعابیر و اصطلاحات و عبارت­های تکراری و زائد، عامیانه، ناقص، نارسا، متضاد و متناقض؛

 5) کوتاه کردن جمله­های طولانی؛

 6) ساده­سازی و روان­سازی متن از نظر جمله ­بندی؛

 7) گزینش واژگان فارسی و برابرهای مناسب» (ذوالفقاری، 1390: 17).

بنابر موردها مذکور، یکی از مقوله­ های مهم در ویرایش زبانی، در نظر داشتن دستور زبان می باشد؛ زیرا که ساختار و جمله­بندی متن را سامان می­ دهد، ابهام را از عبارت­های نارسا و متناقض می­زداید، با شناخت روابط اجزای جمله؛ از اندازه نارسایی­ها در نگارش متن می­کاهد و … . مهم­تر از همه به صورت اثر و اجزای سازندۀ ساختمان زبان متن توجه می­کند. با در نظر داشتن این که صورت وسیلۀ پی بردن به معنی می باشد و اگر ظاهر عبارت ناقص باشد، معنایی از آن مفهوم نمی­گردد؛ پس در نظر داشتن صورت که ساختار جمله و کلمات را شکل می­دهد، اهمیت بسیاری دارد و در دستور زبان به آن توجه می­گردد که در ویرایش زبانی جزء مقوله ­های مهم به شمار می­آید.

بدین ترتیب، در این پژوهش انواع کلمه که شامل 7 نوع فعل، اسم، صفت، ضمیر، قید، حرف و صوت می­گردد؛ مورد مطالعه قرار می­گیرد. برای انجام این مهم، موضوعات مورد نظر را که در ویرایش زبانی اهمیت بیشتری دارد، از کتاب­های دستور مفصل فرشیدورد، دستور انوری و گیوی، دستور باطنی، دستور خیام­پور و … اظهار کرده­ایم. این موضوعات هر کدام در ویرایش زبانی قابل بحث می باشد؛ چراکه هر یک بر اساس الگوی مشخصی در جمله تأثیر­آفرینی می­کنند و هر گونه غلط و مغایرتی در شیوۀ به کار بردن آن­ها موجب نامفهومی و پیچیدگی متن می­ گردد. به عبارت بهتر، بدون در نظر داشتن این موضوعات و رعایت صحیح قواعد آن راه به جایی نمی­بریم.

1- اظهار مسأله

دستور زبان فارسی به منزلۀ قاعدۀ سامان­دهی هر زبانی به کار می­رود و کلیۀ قواعد و نظام­های ساختاری گونۀ مشخصی از یک زبان را در دوره­ای خاص مطالعه می­کند. این قواعد و نظام ساختاری در علم دیگری به نام ویرایش به گونۀ دیگری مطرح می­گردد که یکی از معیارهایش، سنجش کلمات و جملات از نظر دستور زبان می باشد. به این ترتیب، در این پژوهش برآنیم تا معیارهای دستور زبان را در ویرایش زبانی که یکی از انواع ویرایش می باشد، مطالعه کنیم و تأثیر هر یک از مؤلفه ­های مطرح دستور را در ویرایش مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم.

2- سوابق مربوط

در زمینۀ ویرایش و دستور زبان فارسی کارهای جداگانۀ بسیاری شده می باشد که در نوع خود بسیار اهمیت دارد؛ زیرا هر دو موضوع؛ یعنی ویرایش و دستور زبان از موضوعاتی می باشد که مورد توجه بسیاری از صاحب­نظران و مؤلفان بوده می باشد؛ اما در زمینۀ تأثیر دستور زبان فارسی در ویرایش تاکنون کار آکادمیکی نشده می باشد.

بعضی منابع موجود در زمینۀ دستور و ویرایش:

1- فرشیدورد، خسرو، دستور مفصل امروز، نشر سخن، 1388.

2- انوری، حسن و احمدی گیوی، حسن، دستور زبان فارسی 2، نشر فاطمی، 1387.

3- باطنی، محمدرضا، توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، نشر امیرکبیر، 1387.

4- ناتل خانلری، پرویز، دستور زبان فارسی، نشر توس، 1382.

5- لازار، ژیلبر، دستور زبان فارسی معاصر، ترجمۀ مهستی بحرینی، نشر هرمس، 1384.

6- وحیدیان کامیار، تقی، دستور زبان فارسی، نشر سمت، 1385.

7- وفایی، عباسعلی، دستور کاربردی متن، نشر سخن، 1390.

8- سمیعی (گیلانی)، نگارش و ویرایش، نشر سمت، 1385.

9- شریعت، محمدجواد، آیین نگارش، نشر اساطیر، 1370.

10- احمدی گیوی، حسن، از فنّ نگارش تا هنر نویسندگی، 1387.

11- کاخی، مرتضی، شیوۀ نگارش، نشر امیرکبیر، 1378.

12- صلح­جو، علی، نکته­ های ویرایش، نشر مرکز، 1386.

13- ارژنگ، غلام­رضا، ویرایش زبانی برای زبان نوشتاری امروز، نشر قطره، 1390.

14- شاهری لنگرودی، سید جلیل، مجموعۀ کامل اصول و قواعد ویرایش، نشر دانشگاه آزاد اسلامی، 1382.

3- واژه های کلیدی پژوهش

فارسی: دستور زبان فارسی، ویرایش، جمله، فعل، حرف.

4- سوال های پژوهش

1- تأثیر دستور زبان بر ویرایش چه اندازه می باشد؟

2- چه مورد هایی از خطاهای دستوری در ویرایش مطرح می­گردد؟

3- چه معیارهای دستوری در ویرایش متون بیشتر مورد توجه قرار می­گیرد؟

 :دانلود فایل متن کامل پایان نامه در سایت sabzfile.com

5- فرضیه های اصلی و فرعی

با در نظر داشتن این­که یکی از موردها مطرح در ویرایش زبانی، رفع خطاهای دستوری می باشد؛ پس، شناخت دستور و جایگاه آن در ویرایش بسیار اهمیت دارد؛ زیرا بسیاری از خطاهای دستوری ناشی از کاربرد نادرست قواعد دستور زبان فارسی اعم از صرفی و نحوی می باشد. به این ترتیب، تأثیر این دو فنّ بر یکدیگر قابل ملاحظه می باشد.

6- اهداف پژوهش (اصلی و فرعی)

مانند مهم­ترین اهداف این پژوهش مطالعه موقعیت و جایگاه دستور زبان در ویرایش می باشد که این مهم به مقصود شناخت قواعد دستور زبان برای بهره­مندی بهتر از امکانات موجود زبان و تشخیص خطاها و نارسایی­های زبان نوشتار می باشد.

اضافه براین، مقایسۀ اختلاف­نظرهای دستورنویسان و ویراستاران در زمینۀ عناصری زیرا جمله، فعل، اسم، صفت و حرف از دیگر اهداف این پژوهش می باشد.

7- بهره گیری کنندگان از نتایج پژوهش

1- دانش­پژوهان و دانشجویان همۀ رشته ­ها، به ویژه دانشجویان رشتۀ زبان و ادبیات فارسی؛

2- ویراستاران کتب و مطبوعات و …؛

3- محققان و پژوهشگران عرصه­ های مختلف.

فصل دوم: موضوعات دستور زبان فارسی

مقدمه:

به گونه کلی، «زبان دارای سه لایه می باشد که در عین داشتن روابط متقابل با یکدیگر هر کدام اصول و قواعد خاص خود را دارد که آن را از دو لایۀ دیگر متمایز می­کند» (نجفی، 1375: 7). این سه لایه عبارت می باشد از: عناصر آوایی، دستور زبان فارسی و واژگان. در این فصل لایۀ دستور زبان مورد مطالعه قرار  می­گیرد که از دو بخش صرف و نحو تشکیل می­گردد. بخش صرف به انواع کلمه می­پردازد که شامل فعل، اسم، حرف، قید، صفت، صوت و ضمیر می­گردد و بخش نحو به مسائل ساخت جمله و روابط اجزای آن توجه دارد. هر کدام از این بخش­ها دارای اصول و قواعد خاصی می باشد و لازم می باشد مؤلفان و ویراستاران به آن توجه داشته باشند.

به این ترتیب، در این فصل افزون بر مطالعه هر یک از مقوله ­ها با در نظر داشتن دستورهای سنتی و جدید، اختلاف ­نظرهای مهم دستور نویسان مطرح می­گردد.

1- فعل (کنش)

فصاحت و روانی هر نوشته­ای در گرو مطابقت متن هر دوره­ای با قواعد دستوری آن دوره می باشد؛ پس یکی از راه­های پی­بردن به فصاحت آثار  ادبی، در نظر داشتن اندازه رعایت قواعد دستوری آن آثار می باشد. آن چیز که در قواعد دستوری زبان فارسی می­گنجد، شامل چند بخش می­گردد؛ مانند بخش آوایی، صرف، نحو و … . به گونه اختصار، در بخش آوایی، به کلمه و کلام توجه می­گردد که مغایر با قاعده حذف و ابدال و …  نباشد. در بخش صرف نیز به ساختمان کلمات پرداخته می­گردد و آن­ها را بدون درنظرگرفتن جایگاهشان در جمله مطالعه می­کند و در بخش نحو به روابط اجزای سخن و معنی کلام توجه می­گردد. با در نظر داشتن این­که کلمات در بافت جمله هویت پیدا می­کنند؛ پس مطالعه و  شناخت روابط اجزای سخن و جمله یکی از راه­های درست­نویسی محسوب می­گردد. بدین ترتیب، برای شناخت اجزای جمله آغاز یکی از مهمترین اجزای آن؛ یعنی فعل را که رکن اصلی جمله را شکل می­دهد، مورد مطالعه قرار می­دهیم.

فعل جزء لازم و ضروری جمله می باشد که کلمات و جملات بدون آن نابه­سامان هستند. به تعبیری «هر گونه خطایی در کاربرد افعال علاوه بر آن که ممکن می باشد موجب تغییر معنای جمله یا ابهام آن گردد، بر ساختمان نحوی جمله نیز تأثیر منفی می­گذارد» (ذوالفقاری، 1390: 233 و 234). خطیب رهبر نیز معتقد می باشد، گفتارهای ما بی وجود فعل تصوراتی جدا از هم و نامربوط خواهد بود (خطیب رهبر، 1381: 167). از این رو، فعل تأثیر مهمی در فهم کلام و درستی عبارت دارد. این مقوله بخش قابل توجهی از کتاب­های دستور را به خود اختصاص داده می باشد؛ زیرا که بدون شناخت دقیق آن نمی­توان راه به جایی برد. پس، برای شناخت این مقولۀ دستوری، لازم می باشد آغاز اقسام فعل را مطالعه کنیم و سپس به جنبه­ ها و ساختمان آن بپردازیم.

1-1- تعریف فعل

تعریف­های متعددی برای این مقوله ارائه شده می باشد؛ اما تعریف رایج فعل این می باشد که فعل بر واقع­شدن امری دلالت می­کند و به امر دیگر اسناد داده می­گردد. خیام­پور معتقد می باشد: «فعل کلمه­ای می باشد که همیشه مسند باشد و به بیانی دیگر دلالت کند بر وقوع یا لاوقوع کاری در زمان معینی از سه زمان گذشته و حال و آینده» (خیام­پور، 1384: 68) که فرشیدورد هم بر آن متفق می باشد و آن را کلمه­ای می­داند که به تنهایی یا به یاری وابسته­هایی در یکی از زمان­های سه گانه بر واقع شدن امری دلالت می­کند و به امر دیگر اسناد داده می­گردد (فرشیدورد، 1388: 376). در واقع، این تعریف بین همۀ دستورنویسان پذیرفته شده می باشد و همه بر آن متفق­اند.

لازم به یادآوری می باشد که این کلمه تنها بر یک مفهوم واحد دلالت نمی­کند؛ بلکه حداقل 4 مفهوم را دربرمی­گیرد، مانند کار، زمان، شخص و شمار که دستورنویسان هر یک از این مفاهیم را مورد مطالعه قرار داده­اند. در حقیقت، می­توان گفت اگر ساخت فعل را به دو  بخش بن و شناسه تقسیم کنیم، بن دو مفهوم کار و زمان را نشان می­دهد و شناسه شخص و شمار را می­رساند (ارژنگ، 1387: 135) که در نظر داشتن هر یک از این مفاهیم ما را در رعایت صحیح قواعد دستوری کمک بسیاری می­کند. برای مثال، زیرا شناسه با نهاد در ارتباط می باشد؛ بایستی با آن مطابقت داشته باشد و به صورت صحیح به کار رود.

به گونه کلی، فعل از نظر ریشه:

الف) بن = جزء  اصلی

ب) شناسه = جزء متغیر

بن مفهوم اصلی فعل و زمان را می­رساند.

شناسه بیانگر شخص و عدد فعل می باشد که عبارتند از: «-َ م، ی، -َ د، یم، ید، -َند».

انوری و گیوی مفهوم کار را به اقسام مختلفی تقسیم می­کنند، مانند:

الف) بجای آوردن یا انجام گرفتن کاری: سعید کتاب را برد نبرد؛

ب) واقع شدن کار بر کسی یا چیزی: علی کشته گردید نشد؛

پ) پذیرفتن حالتی یا صفتی: هوا سرد گردید نشد؛

ت) اسناد؛ یعنی نسبت دادن صفتی یا حالتی بر کسی یا چیزی: محسن بیمار می باشد؛

ث) وجود داشتن: آنجا چیزی هست؛

ج) مالکیت و دارا بودن چیزی: من کتاب دارم (انوری و گیوی، 1387: 20).

تعداد صفحه : 161

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی: نقد جامعه شناختی داستان های محمود طیاری

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***